Spastisite, adalelerin aşırı derecede kasılması, sertleşmesi ve istem dışı spazmların oluşmasıdır. Hafif sertlikten aşırı kontrol edilemeyen kasılmalara kadar uzanan geniş bir aralığı vardır.

Spastisite Nedir?

Yunanca spasticus (çekmek) kelimesinden türetilen spastisite, adalelerin aşırı derecede kasılması, sertleşmesi ve istem dışı spazmların oluşmasıdır. Spastisitenin, hafif sertlikten aşırı kontrol edilemeyen kasılmalara kadar uzanan geniş bir aralığı vardır. Kas kasılmaları problemi genelde beyin ya da omurilikte bulunan kas hareketleri kontrol alanlarındaki sinirsel hasarlar nedeniyle oluşur. Tetikleyici nedenler arasında omurilik yaralanması, multipl skleroz ve serebral palsi gibi hastalıklar vardır.

Spastisite Belirtileri Nelerdir?

Spastisitenin belirtileri şunlardır:

• Hipertonisite (artan kas tonusu)
• Klonus (hızlı kas kasılmaları)
• Abartılı derin tendon refleksleri
• Kas spazmları
• Bacakların istemsiz çaprazlanması
• Sabit eklemler (kontraktürler)
• Sürekli kas sertliği ve spazmlar
• Ağrı veya rahatsızlık
• Daha az işlev görme yeteneği
• Bakım ve hijyen sorunları
• Anormal duruş

Kemik ve eklem deformiteleri, spastisite derecesi hafif kas sertliğinden şiddetli, ağrılı ve kontrol edilemeyen kas spazmlarına kadar değişmektedir. Çocuklarda spastisite büyüme problemlerine, ağrılı ve deforme eklemlere ve sakatlığa neden olabilmektedir.

Spastisite Nedenleri Nelerdir?

Spastisite, beyin, omurilik veya motor sinirlerdeki hasarla ilişkili bir semptomdur. Aşağıdaki hastalıklar sonucunda spastisite görülebilmektedir:

• Serebral palsi (SP)
• Multipl skleroz (MS)
• Felç
• Travmatik beyin veya omurilik yaralanması
• Amyotrofik lateral skleroz (ALS)
• Kalıtsal spastik paraplejiler
• Adrenolökodistrofi (ALD)

Beyni ve/veya omuriliği etkileyen birçok hastalık sonucunda spastisite görülebilmektedir.

Spastisite Tanısı Nasıl Konulur?

Çocuklarda doğuştan veya sonradan meydana gelebilen spastisite, yetişkin kişilerde de görülebilmektedir. Spastisite tanısının temelini, nörolojik muayene ile değerlendirme ortaya koymaktadır. Tanı; hastalığın öyküsü, fizik muayene sonuçları ve sinir sistemi görüntüleme yöntemlerinden elde edilen bilgiler doğrultusunda konulmaktadır. Bu konuda uzman bir doktor tarafından fiziki muayenede oturma, kalkma, yürüme, vücut duruşu, derin tendon refleksleri ve kasların gerginliği değerlendirilmektedir.

Spastisite Tedavisi Nasıldır?

Spastisite tedavisinde temel nokta spastisitenin tedavi edilip edilmeyeceğine karar vererek tedavi verilecekse tedavi ekibinin oluşturulmasıdır. Spastisite tedavisi her hastaya yönelik ayrı bir program olarak uygulanmalıdır. Tedavi genel olarak fizik tedavi, ilaç tedavisi ve cerrahi tedavi olarak üçe ayrılır.

Baklofen Pompası

Omurilik kaynaklı spastisitenin tedavisinde yaygın olarak kullanılan ve kas gevşetici ilaç olarak adlandırılan 'baklofen pompası', beyin ve omurilik refleksleri üzerinde baskılayıcı bir etkisi bulunmaktadır. Etkisini kan beyin bariyerini geçerek gösterir. Ağızdan kullanımından sonra kan beyin bariyerini çok az miktarda geçebildiği, yüksek dozlara çıkma gereği ve bununla birlikte yan etki riskinin de artması nedeniyle, kontrol altına alınamayan kasılmaları olan hastalarda intratekal baklofen uygulamaları önemli ve çok etkin bir tedavi alternatifi olarak kullanılmaktadır.

Omurilik kaynaklı spastisitesi olup oral baklofen kullanan ancak yan etki veya ilacın yeteri kadar etki etmemesi sonrası intratekal uygulama planlandığında belirli bir yol izlenmelidir. İlaç ilk olarak belirli miktarda spinal kanala uygulanır. İlacın spastisite üzerindeki etkisi değerlendirilir. Eğer yeterli gevşeme olmazsa ilaç dozu artırılarak test tekrarlanır. Değerlendirme nöroloji, fizik tedavi ve beyin cerrahi uzmanları tarafınca yapılır. Bu test sonucunda hasta fayda görürse kalıcı baklofen pompası takılır.

Baklofen Pompa Takılması

Genel anestezi altında yapılan bir işlemdir. Sistem pompa ve kateterden oluşur. Kateter kısmı omuriliği saran ve 'dura mater' denilen zarın altında BOS adı verilen sıvının bulunduğu alana konur. Pompa kısmı ise karnın yan tarafına cilt altına yerleştirilir. Pompa içine ilaç uygulanır. Dışardan ayarlanabilecek şekilde olan pompa, istenecek dozda ilaç ayarı yapılarak çalıştırılır. Ortalama 6 aylık yetecek sürede baklofen içerir. Bitmesi durumunda tekrar doldurma işlemi kolaylıkla yapılmaktadır.